header photo

Blog posts : "اسناد"

حکومت مرکزی و اختیارات محلی

دیدگاه سید جعفر پیشه وری در مورد خودمختاری، آزادی و رشد و ترقی کشور، 96 سال قبل.

حکومت مرکزی و اختیارات محلی

سید جعفر پیشه وری

برای آنکه ملت بتواند کاملا از حقوق خود استفاده نماید،  حکومت ملی و اصول دمکراسی کاملا اجرا شود، لازم است که یک مملکت به جمهوریت های کوچک تبدیل یابد.

تجربه ثابت می کند که در حوزه های کوچک انتخابات بهتر و به منفعت ملت انجام می گیرد. مملکت سویس یک نمونه از این موضوع است. برای همین است که آمریکا و آلمان نیز اصول فدراسیون  را قبول کرده اند و روسیه شوروی نیز همان اصول را اختیار نموده است.

اصول فدراسیون هر چند در ممالک متفاوت است، لیکن اساس و فلسفه آن ها اختلافی ندارد. اصول فدراسیون و اختیارات اهل محل تنها برای اجرای انتخابات نیست، بلکه برای جلوگیری از هرج و مرج داخلی  و حفظ و ترقی ملت فایده زیاد دارد. زیرا ساکنین یک نقطه در حیات و معیشت خود یک نوع احتیاجات خصوصی دارند که آن ها را خود اهل محل بهتر از دیگران مسبوقند. مثلا اهای کنار دریا به چه چیزهایی که ساکن دشت و کوهستان احتیاج دارند، محتاج نیستند. احتیاجات اهالی گرمسیر غیر از احتیاجات اهالی سرد سیر است. از این نقطه نظر است که اصول مختاریت محلی در اکثر ممالک اروپا و آمریکا قائم شده است.…

Read more

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران­­­­

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران­­­­

رسول مهربان

جنبش دموکراتیک آذربایجان و دولت انقلابی پیشه وری/ بخش هفتم

٤ -حزب دموکرات قوام السلطنه و تشكيل و سقوط کابينه ي ائتلافي احزاب

 مظفر فيروز به همراهي حسين مكي و حائريزاده و ارسنجاني بالاخره تشكيلات حـزب را سروسـامان دادنـد و بـا صرف هزينه ي گزاف كه از طريق فروش جواز قماش و قندوشكر و جووگندم به دسـت آمـده بـود، در روز بيسـت ونهم تير ماه 1325 ،قوام السلطنه با تشريفاتي پر زرق وبرق كه شـباهتي بـه جلـوس بـر تخـت شـاهانه و تشـريفات درباري داشت، تشكيل رسمي «حزب دموكرات ايران» را اعلام كرد. روزنامه ي داد به مديريت عميدي نوري، جريـان تشكيل رسمي حزب دموكرات ايران را چنين نوشت:

 از ساعت پنج بعد از ظهر ديروز در كاخ ييلاقي وزارت امورخارجه در حضور آقاي نخست وزير و هيئت وزيران با شركت بيش از پنجاه نفر از افراد هيئت مؤسس حزب دموكرات و شركت متجاوزاز چند صد نفر از افراد ورزيده ي كلاس رهبري و پهلوانان باشگاه ببر كه براي عضويت در حزب دموكرات ايران اسم نويسي نموده اند، جلسه ي عمومي تشكيل و به شرح ذيل سازمانهاي اصلي تعيين گرديد…

Read more

مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی و فرهنگی آذربایجان در تیر ماه

 مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی

و فرهنگی آذربایجان در تیر ماه

1 تیر- تولد منوچهر مرتضوی (استاد دانشگاه و نویسنده) در تبریز سال 1308

1 تیر- تولد جلال برگشاد (نویسنده) در شهرستان قبادلی جمهوری آذربایجان سال 1303

1 تیر- مرگ خلیل رضا (شاعر) سال 1373

1 تیر- مرگ محمود ملماسی (شاعر با تخلص آزرم تبریزی) در تبریز سال 1370

2  تیر- تولد صمد بهرنگی (نویسنده) به سال 1318 در محلة چرنداب تبریز

2 تیر- تولد پرویز پرستویی (بازیگر سینما و تئاتر) در روستای چارلی همدان سال 1334

2 تیر - تولد بلبل محمدوف (خواننده) در روستای خان باغی شوشا سال 1276

3 تیر - تولد عباس پناهی ماکویی (نویسنده) در ماکو سال 1279

4  تیر- مرگ علاءالدین ملماسی (عکاس، مترجم و پژوهشگر تبریزی) در شیراز سال 1390

6  تیر- مرگ نبی الله سروری (کشتی گیر و قهرمان اردبیلی) در تهران سال 1381

7  تیر- تولد حسن بیگ زردابی (روزنامه نگار. فعال اجتماعی) در روستای زرداب منطقة گؤگجه سال 1216

8  تیر- مرگ دکتر منوچهر مرتضوی (ا…

Read more

تاریخچه دانشگاه تبریز

تاریخچه دانشگاه تبریز

22 خرداد مصادف است با 71مین سالروز دانشگاه تبریز. در مراسم بازگشائی و افتتاح دانشگاه تبریز لیدر حکومت ملی آذربایجان میر جعفر پیشه وری از اهمیت دانشگاه صحبت و اضافه کرد که؛ ما فرزندان دهقانان را از روستا ها به اینجا آورده و نسبت به تعلیم و تعلم آنها نهایت سعی و کوشش را خواهیم نمود.

حکومت ملی آذربایجان در طول یکسال حیات خود مصدر خدمات فرهنگی زیادی بود که دوست و دشمن به آن معترف اند. یکی از مهمترین اقدامات حکومت ملی آذربایجان تاسیس دانشگاه تبریز  در 22 خرداد 1325 بود که در منطقه ای به بزرگی آذربایجان بسیار جدی و ضروری می نمود . برابر اسناد و مدارک موجود در کتابها و نیز روزنامه آذربایجان ؛ دانشگاه تبریز به موجب فرمان مورخه 9/10/ 24 حکومت ملی در سال 1325 شمسی در دستور کار حکومت ملی قرار گرفت

جالب است که بدانیم این دانشگاه در بدو تاسیس شامل سه دانشکده بود . پزشکی که مدت تحصیل شش سال بود کشاورزی و تعلیم و تربیت ( که دارای چهار شعبه به ترتیب زیر بود 1- زبان و ادبیات 2- تاریخ و جغرافیا 3- فیزیک و ریاضیات 4- شی…

Read more

پيشه وري از زبان و قلم خودش

پيشه وري از زبان و قلم خودش

بیستم خرداد ماه مصادف است با هفتاد و یکمین سالروز مرگ نابهنگام سید جعفر پیشه وری، رهبر جنبش 21 آذر و نخست وزیر دولت خودمختار آذربایجان. تا بحال دهها کتاب و صدها مقاله در مورد پیشه وری و شخصیت او نوشته شده است. اما هیچ نوشته ای رساتر در شناخت و شناسایی این مرد بزرگ جنبش انقلابی ایران، از آنچه خود نوشته است به نظر نمی رسد.

سید جعفرپيشه وري در شماره ي 91 روزنامه ي آژير هم زمان با نامزدي نمايندگي مجلـس شوراي دوره ي چهاردهم توسط حزب تودة ايران، به تقاضاي هيئت تحريريـه، بـا منتهـاي فروتنـي دربـاره ي خـود مينويسد :

از نقطه نظر زندگاني خصوصي سرگذشت من طنطنه و تشعشعي ندارد، در زاويه سادات خلخال در سنه ي 1272 متولد شدم. در اثر حوادث و زدوخوردها در سن 12 سالگي با خانواده ي خود به قفقاز مهاجرت كـردم و از آن تـاريخ در تـلاش معـاش قـدم گذاشتم. در مدرسه اي كه تحصيل مي كردم  وارد كار شدم. آنجا مانند يك مستخدم ساده خدمت كردم. پس از خاتمه ي مدرسـه در همانجا به معلمي پرداختم. پس از انقلاب اكتبر، اقيانوس نهضت اجتماعي مرا هم مانند ساير جوانان معاصر از جـاي تكـان داده، و در ميدان كاربزرگ و پرافتخار علاوه بر مبارزه آزادي خواهي يك نظر ملي هم م…

Read more

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران­­­­

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران­­­­

رسول مهربان

جنش دموکراتیک آذربایجان و دولت انقلابی پیشه وری/ بخش ششم

قرارداد تشكيل شركت مختلط نفت ايران و شوروي

تاريخ چهارم آوريل 1926.پانزدهم فروردين ماه 1325

جناب آقاي سادچيكف سفير كبير دولت اتحاد جماهيرشوروي سوسياليستي- تهران.

آقاي سفير كبير پيرو مذاكرات شـفاهي كـه بين ما به عمل آمده است محترماً به استحضار آن جناب ميرساند كه دولت اعليحضرت شاهنشاهي ايران موافقت مينمايـد كـه دولتين ايران و شوروي، شركت مختلط ايران و شوروي را براي تجسسات و بهره برداري اراضي نفت خيـز در شـمال ايـران بـا شرايط اساسي ذيل ايجاد نمايند:

1 -در مدت بيست و پنج سال اول عمليات شركت، چهل ونه درصد سهام به طرف ايران و پنجاه و يك درصد سهام بـه طـرف شوروي متعلق خواهد بود و در مدت بيست وپنج سال دوم، پنجاه درصد سهام به طرف ايران و پنجـاه درصـد سـهام بـه طـرف شوروي متعلق خواهدبود.

2 -منافعي كه به شركت عايد گردد متناسب مقدار سهام هر يك از طرفين تقسيم …

Read more

مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی و فرهنگی آذربایجان در خرداد ماه

 مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی

و فرهنگی آذربایجان در خرداد ماه

1ــ خرداد - شهادت فریدون ابراهیمی (دادستان کل حکومت ملی آذربایجان) در تبریز به سال 1326  به دست عمّال حکومت پهلوی.

- مرگ عاشیق عبدالعلی نوری در تبریز به سال 1382.

- قیام مردم آذربایجان در اعتراض به کاریکاتور توهین آمیز روزنامة ایران در 1385.

2- خرداد- برگزاری نخستین کنگرة کارگران آذربایجان در تبریز در 1325

-آغاز انتشار روزنامة «آژیر» به کوشش سید جعفر پیشه وری در تهران در 1322.

3- خرداد- مرگ ابراهیم خلیل خان جوانشیر حاکم قره باغ به دست روسها در شوشا به سال  1185.

- مرگ دکتر غلامحسین بیگدلی (نویسنده. مترجم) در کرج به سال 1377.

4- خرداد- شهادت سعید محسن (مبارز متولد زنجان) به سال 1351 در زندان پهلوی.

-اعدام محمدحنیف نژاد (مبارز) در زندان تهران به سال 1351.

5- خرداد- مرگ رحیم مؤذن زاده اردبیلی (مؤذن) در تهران به سال 1387.

-مرگ عبدالله واعظ (مفسر قران و مثنوی) در تبریز به سال 1379.…

Read more

هدف پیشه وری از انتشار روزنامه «آژير»

هدف پیشه وری از انتشار روزنامه «آژير»


    سید جعفر پيشه وري، پس از تصويب لايحه اي در جلسه سوم دي سال  1321 مجلس شوراي ملي که از سوي دکتر «علي اکبر سياسي» وزير فرهنگ دولت «احمد قوام السلطنه» به مجلس ارائه شده بود، جهت تبليغ و ترويج مواضع و نظريات سياسي و اجتماعي خود بر آن شد تا روزنامه اي منتشر نمايد. به موجب این مصوبه امتياز کليه روزنامه ها و مجلات و ماهنامه ها لغو مي شد و صاحبان آنها موظف بودند طبق قانون جديد امتياز بگيرند. پیشه وری از این فرصت استفاده کرد و درخواست انتشار روزنامه آژیر را به وزارت فرهنگ داد. براساس این درخواست روزنامه آزیر مجوز انتشار گرفت:

«وزارت فرهنگ– اداره کل نگارش– تاريخ 17/1/22 اداره کل شهرباني، چون به موجب قانون مطبوعات مصوب سوم دي ماه 1321 شوراي عالي فرهنگ در جلسه مورخ 16/1/1322 امتياز روزنامه آژير را به نام آقاي جعفر پيشه وري تصويب نموده، بنا بر اين چاپ و انتشار روزنامه آژير در تهران به مديري و سردبيري خود ايشان مانعي ندارد- وزير فرهنگ»…

Read more

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران­­­­

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران­­­­

رسول مهربان

جنبش دموکراتیک آذربایجان و دولت انقلابی پیشه وری/ بخش پنجم

 متن كامل اختيارات كميسيون سه جانبه مأمور رسيدگي به امور ايران دول بريتانياي كبير و اتحاد جماهير شوروي و ايالات متحده ي آمريكا با تشكيل كميسيون سه گانه براي رسيدگي به مسايل ايران موافقت حاصل كرده و اين موافقت را به دولت ايران جهت موافقت نظر آن دولت ابلاغ ميدارد. مقررات موافقتنامه بـه قـرار ذيل است:

1ـ کميسيون نامبرده براي شروع به امر بايد اين موضوع را مدنظر قراردهد كه در طي مـدت اقامـت قشـون متفقـين در ايـران تشكيلات اقتصادي ايران و تشكيلات اداري دولتي دچار اختلال گرديده و اشكالاتي فيمابين دولت مركزي و اهـالي بعضـي از ايالات رخ داده است. سه دولت نامبرده تصديق مينمايند كه ممكن است مسئوليت اين وضعيت تا حدي متوجـه آنـان باشـد و بنابراين بايد سعي نمايند كه با دولت ايران در تجديد استقرار اوضاع عادي به نحوي كه مورد رضايت كليـه ي عناصـر مختلفـه اهالي مملكت باشد و نيز در حفظ روابط دوستانه با ساير ممالك مساعدت نمايند…

Read more

برگزاری اولین جشن اول ماه مه پس از انقلاب 57

برگزاری اولین جشن اول ماه مه پس از انقلاب 57

نخستین جشن و راه‌پیمایی کارگری پس از انقلاب، در روز اول ماه مه، برابر با روز سه‌شنبه، ۱۱ اردیبهشت ماه ۱۳۵۸ با شرکت میلیون‌ها تن از کارگران و زحمتکشان در سراسر کشور برگزار شد

 هفته‌نامه «اتحاد»(سال اول ـ شماره ۹) به تاریخ ۱۵ اردیبهشت سال ۱۳۵۸ در گزارشی از این مراسم می نویسد:

 « روز سه‌شنبه، ۱۱ اردیبهشت برابر با اول ماه مه، روز جهانی کارگران بود. امسال این روز در مملکت ما در شرایطی جشن گرفته شد که خلق‌های ایران با مبارزات دلاورانه خود موفق شده بودند به‌عنوان اولین قدم در انقلاب ضداستبدادی و ضدامپریالیستی خود، رژیم منفور و وابسته پهلوی را سرنگ.ن کنند. طبقه کارگر ایران یکی از ارکان این مبارزه بود و توانست با اعتصابات و تظاهرات شکوهمند و مقاومت قهرمانانه خود در برابر یورش دژخیمان رژیم سابق، پیروزی ملت ایران را تسریع و تضمین نماید
به‌همین مناسبت میلیون‌ها نفر در سراسر ایران این روز تاریخی را جشن گرفت…

Read more

یک سند تاریخی

یک سند تاریخی

پيام اتحاديه کارگران ايران به کارگران آذربايجان
به مناسبت اول ماه مه – ده ارديبهشت ١٣١٠

 

(بيانيه اول ماه مه)

پيام اتحاديه کارگران ايران خطاب به کارگران آذربايجان بمناسبت 10 ارديبهشت سال 1310 ( اول ماه مه 1931) يکی از معدود اسناد و اعلاميه های بجای مانده از کوششهای مخفی آزاديخواهانه در دوران استبداد رضاشاهی است. اين بيانيه در آستانه روز جهانی کارگر مخفيانه در تبريز تهيه و توزيع شد و شب دهم ارديبهشت سال 1310 شمسي، در محله دوه چی تبريز نسخه ای از آن بدست ماموران نظميه افتاد. بروايت اسناد موجود در سازمان اسناد ملی ايران ، کشف اين اعلاميه سبب خشم بسيار دستگاه استبداد رضاشاهی گشته و به دستگيريها و سرکوب وسيع گروهی از آزاديخواهان تبريز انجاميده است. هر چند رئيس نظميه منطقه شمالغرب – سرهنگ سيف – در گزارش خود به ايالت (استاندار) آذربايجان، انتشار اين اعلاميه را - بر طبق يک عادت جا افتاده، نخست به مامورين دولت شوروی نسبت داد، ولی چندی بعد آشکار شد که گروهی 30 نفره – که دستکم 23 نفر آنها کارگران جوراب باف، قاليباف و ... بودند- و به «فرقه کمونيست ايران» بستگی داشتند، نويسنده و ناشر اعلاميه بوده اند. گذشته از ارتجاع داخلی، روزنامه بيلديريش چاپ استانبول (شماره 53، 24 مرداد 1310) نيز همزمانی پخش اين اعلاميه در محله دوه چی تبريز با آتش سوزی انبار سلاح در اين شهر و قورخانه تهران را خاطرنشان ساخته و از اين طريق ارتجاعايران را تشويق به سرکوب آزاديخواهان آذربايجان نمود.…

Read more

مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی و فرهنگی آذربایجان در اردیبهشت ماه

 مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی

و فرهنگی آذربایجان در اردیبهشت ماه

2- اردیبهشت- مرگ علی سلیمی (آهنگساز) سال 1376.

4- اردیبهشت- تولد میرجلال پاشایف (نویسنده و ادیب) در اردبیل سال 1287.

* مرگ بالاش آذراوغلو (شاعر) در باکو سال 1390.

5- اردیبهشت- تولد سید جمال الدین ترابی طباطبایی (سکّه شناس و مورخ) در تبریز سال 1304.

6- اردیبهشت- آغاز بکار رسمی رادیو تبریز توسط حکومت ملی آذربایجان در سال 1325.

*تولد میرجلال پاشایف (نویسنده) در اردبیل به سال 1287.

*مرگ میرعلی سیدوف (نویسنده. ادیب) در باکو سال 1371.

8- اردیبهشت- تولد عاشیق رسول قربانی در روستای عباس آباد از توابع شهرستان اهر سال 1314.

*مرگ حسن شفیع زاده (رزمنده) در جبهة جنگ با عراق در سال 1366.

*تولد جمیله شیخی (بازیگر تئاتر) در تبریز به سال 1309.

*تولد هاشم چاووشی (طنزپرداز هنرپیشه تلویزیون و سینما) در تبریز سال 1331.

9- اردیبهشت- تولد رامیز قولیف (نوازنده) سال 1326.

10- اردیبهشت- مرگ رضا صراف تبریزی (شاعر) سال …

Read more

مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی

مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی

و فرهنگی آذربایجان در فروردین ماه

1- فروردین- تولد حمزه اوغلو خشکنابی (نویسنده و فعال سیاسی) در روستای خشکناب بستان آباد به سال 1301

1- فروردین - تولد عاشیق حسین تبریزی در 1310

1- فروردین تولد موسی ماناروف (فضانورد) در باکو به سال 1330.

1-فروردین - تولد اسماعیل شیخلی (نویسنده) در روستای شیخلی بخش قازاق جمهوری آذربایجان به سال 1298.

2- فروردین - تولد ربابه مرادوا ( فعال سیاسی، خواننده و بازیگر نقش لیلی در اپرای لیلی و مجنون) در اردبیل به سال 1309.

2- فروردین- تولد سلیمان رحیموف (نویسنده) در 1279.

2- فروردین - تولد علی آقا آقایف (هنرمند و بازیگر نقش مشهدی عباد) در باکو به سال 1292.

2- فروردین تولد مهدی حسین (نویسنده) در بخش قازاق جمهوری آذربایجان به سال 1288.

2- فروردین تولد زینال خلیل (شاعر) در گنجه به سال 1293.

3 - فروردین- تولد کریم مشروطه چی (شاعر با تخلص سؤنمز) در تبریز به سال 1307.

3- فروردین مرگ ایرج میرزا (شاعر قاجار متولد…

Read more

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران

رسول مهربان

جنبش دموکراتیک آذربایجان و دولت انقلابی پیشه وری/ بخش چهارم

تحكيم جنبش دموكراتيك آذربايجان از طريق تقسيم اراضي بين كشاورزان بي زمـين و انجـام يـك سـري اقـدامات عمراني و تغييرات بنيادي و عميق در روابط كارگر و كارفرما، وحشتي در دل طبقات ممتـاز و ثروتمنـد و اعيـان و اشراف و زمينداران بزرگ برپا كرد، و موضوع زبان فارسي و تركي حرف زدن و تركي نوشـتن خلـق آذربايجـان را بهانه اي براي برپايي يك سـري تبليغـات نـارواي تجزيـه طلبـي و بيگانـه پرسـتي عليـه خلـق آذربايجـان و جنـبش دموكراتيك 21 آذر قرار دادند، و اين فكر را در اذهان ساده و خام بسياري از مردم القا كردند كه آذربايجان در خطر تجزيه است و وطن در خطر است. اين كار در تاريخ سياسي ايران سابقه داشت، زيرا از راه القا چنين شبهاتي است كه بازتاب و عكس العمل طبقاتي هيئت حاكمه در برابر جنبشهاي دهقاني و دموكراتيـك زمينـه را بـراي حملـه و سركوب خونين مهيا و آماده ميسازد. مشيرالدوله و مخبرالسلطنه هدايت و سردار سپه در مقابـل نهضـت گـيلان و جنبش شيخ محمد خياباني، جبهه ي مقاومتي ايجـاد كردنـد كـه از پشـتيباني گـروه كثيـري از اشـراف، زمينـداران، روحانيون و كسبه و اصناف مرفه و بازاريان تهران برخوردار شد و آنان همه اين قيام هاي مردمي را تجاسر و بلوا و شورش و ياغي گري و راهزني خواندند، و پس از تهيه مقدمات و زمينه چيني هاي مناسب توانستند بـه قلـع و قمـع آن نهضت ها نايل شوند. و اين عجب كه مخبرالسلطنه هدايت قاتل شيخ محمد خياباني براي آن كشته ي راه حـق و آزادي، مجلس فاتحه گذاشت و به روحش رحمت فرسـتاد، امـا از درگـاه ال…

Read more

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران

رسول مهربان

جنبش دموکراتیک آذربایجان و دولت انقلابی پیشه وری/ بخش سوم

تحكيم قدرت تـوده اي در آذربايجـان و اعـتلاي جنـبش خلق آذربايجان موجب اميدواري همه ي آزاديخواهان ايران شد، و براي اولين بار پس از انقلاب مشروطيت، خلقـي مصمم و يك پارچه در برابر حكومت و رژيم جـابر مركـزي ايسـتادگي كـرد و اولـين نتيجـه ي آن سـقوط كابينـه صدرالاشراف بود و به ناچار آقاي حكيم الملك رجل مشروطه خواه! نخست وزير شد و به نام آنكه اهل آذربايجـان بود و سابقه و داعيه آزاديخواهي و مشروطه طلبي داشت، به قصد حـل مشـكل آذربايجـان و سروسـامان دادن بـه اوضاع ايران، به ميدان آمد. اولين راه حل به نظر مرتجعين تعويق انتخابات مجلس بود و دولت حكيمي بـا حمايـت اكثريت مجلس چهاردهم موفق شد انتخابات دوره ي پانزدهم مجلس را به بهانه ي حضور قشون خـارجي در ايـران معوق بگذارد و طرح تقديمي اكثريت مجلس چهاردهم با حمايت پنهاني عـده اي از اقليـت مجلـس چهـاردهم بـه شرح زير تصويب شد…

Read more

پیام مخفیانه ابوالقاسم کاشانی به آیزنهاور

پیام مخفیانه ابوالقاسم کاشانی به آیزنهاور

کامبیز فتاحی بی‌بی‌سی، واشنگتن

بنا بر اسناد آرشیو ملی آمریکا، ابوالقاسم کاشانی چند سال بعد از سرنگونی محمد مصدق در کودتای ۲۸ مرداد - در شرایطی که با حکومت پهلوی اختلاف پیدا کرده و خانه‌نشین شده بود - به دوایت آیزنهاور، رئیس جمهوری ایالات متحده نامهای تظلم‌خواهانه نوشت و ابراز خرسندی کرد که "ایالات متحده آمریکا الگوی کشورهای امپریالیستی را دنبال نمی‌کند."

اسناد همچنین نشان میدهد که این روحانی متنفذ حدود سه سال پیش از کودتا، در یکی از دیدارهای خود با مقامات سفارت در تهران، خواهان کمک مالی سری آمریکا شده بود. بنا بر یک سند آرشیو ملی ایالات متحده، ابوالقاسم کاشانی در روز ۱۸ ژوئن سال ۱۹۵۰ میلادی (۲۸ خرداد ۱۳۲۹) طی دیداری با یک دیپلمات آمریکایی (جرالد دوهر) خواهان دریافت کمک سری آمریکا شده - کمکی که معتقد بود "میتواند او را به قوی‏ترین نیرو در خاورمیانه در برابر گسترش نفوذ شوروی کمونیستی تبدیل کند…

Read more

نگاهی گذرا به زندگی يک چهره برجسته جنبش کارگری ميهن ما

نگاهی گذرا به زندگی يک چهره برجسته

جنبش کارگری ميهن ما

مجتبی مهرگان

دکتر تقی ارانی يک صد سال پيش در  تاريخ 13 شهريورماه 1282 در شهر تبريز ديده به جهان گشود. و در روز 14 بهمن ماه 1318 در دوره سلطنت استبدادی رضاخان بر اثر تضيقات و شکنجه های زندانبانان در بيمارستان زندان مرکزی شهربانی تهران، در اوج خلاقيت علمی و پيکار انقلابی به شهادت رسيد.

پدرش ابوالفتح خان ارانی تبريزی (متولد ...؟ درگذشت 1315) کارمند ماليه تبريز بود. مادر او فاطمه آقازاده ( متولد...؟ درگذشت 1325) نام داشت که زنی شجاع، آگاه و از خود گذشته بود. تقی ارانی بخشی از دوران کودکی خود را در تبريز گذرانيد و چهار ساله بود که همراه خانواده (مادر و خواهرانش) به تهران آمد. ابوالفتح خان ارانی نسبت به همسر و فرزندان خود لاقيد بود و با وجود درآمد مکفی توجهی به تامين زندگی خانواده خود نداشت. در نتيجه دوره کودکی تقی ارانی در تهران با دشواری مالی سپری شد. در اين تاريخ تقی ارانی که تنها پسر خانواده بود با مادر و سه خواهر خود به نام های ايران، کوکب و شوکت در محله شيخ هادی زندگی می کرد .…

Read more

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران

رسول مهربان

جنبش دموکراتیک آذربایجان و دولت انقلابی پیشه وری/ بخش دوم

نهضت آذربایجان در ست در سالهای اوج قدرت  امپریالیسم تکوین و بروز کرد. آذربایجان  پس از سقوط دیکتاتوری رضا شاهی زودتر از همه ایلات ایران برای ترقی و پیشرفت قیام کرد. حضور ارتش سرخ در آذربایجان بسیاری از مالکین بزرگ و عمال رضاشاهی را فراری داد. در همان اولین روز های فروپاشی  دیکتاتوری رضاخان، بسیاری از مالکین آذربایجان  همراه سران ادارات و افسران قشون به تهران فرار کردند و برای اولین بار مردم تبریز توانستند علنی  به زبان خود در مدارس و ادارات دولتی گفتگو کنند و شاعران و نغمه سرایان آذری (عاشق لر) در جشن و سرور مردم شرکت کنند. شاید مطلب تعجب آوری باشد، اما به اعتبار انبوهی از نوشته ها و خاطراتی که موجود است، عمال دیکتاتوری رضاخانی توسط عبدالله مستوفی در آذربایجان آن چنان بود که محسنی رئیس فرهنگ استان آذربایجان می گفت: «هرکس ترکی حرف می زند، افسار الاغ به سر او بزنید و اورا به آخور ببندید». (1) عبدالله مستوفی در این باره می نویسد: «من سه سال در آذربایجان شرقی و غربی استاندار بودم و غیر از خلخال تمام شهرها و قصبات آن را دیده ام. من مثل یک نفر شناسا می گویم با اینکه اهالی آذربایجان  ترکی بلقور می کنند، روح ایرانیت آن ها را هیچ کس از اهالی سایر قسمت های کشور ما ندارد». (2) و در توضیح کلمه بلقور می نویسد: «زبان ترکی که در ایران رایج است جز لهجه ای که عوام بعضی از نقاط به آن تکلم می کنند، چیزی نیست و چون زبان درشت و ناهمواری است فارس ها بلقور کردن را به جای حرف زدن مصطلح کرده و به جای آنکه بگ…

Read more

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران

رسول مهربان

قریب به 72 سال از نهضت دموکراتیک آذربایجان می گذرد. طی این سالها کم نبودند نویسندگان و قلم به مزدانی که با همه وجود جنبش 21 آذر را زیر تازیانه تبلیغات نا جوانمردانه گرفته اند. البته نباید فراموش کرد در مقابل هم هستند اندیشمندان، محققان و تاریخ نگارانی که علیرغم همه محدودیت ها با ارائه اسناد بسیار فراوان تلاش بایسته ای برای زدودن گردوخاک  ناشی از گرایشات مغرضانه به عمل آورده اند. از آن میان می توان به تحقیقات ارزشمند استاد رسول مهربان اشاره کرد. کتاب 4 جلدی "گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران" نوشته محقق و دانشمند معاصر کشورمان رسول مهربان با ارائه اسناد و مدارک متقن، نقش مهمی در شکل دهی افکار پویای جوانان دارد. کتاب استاد مهربان می تواند در پالایش افکار زهر آلودی که دشمنان خلق های ایران در میان نسل جوان پراکنده اند، نقش ارزشمندی داشته باشد. بویژه در حال حاضر که با جنبش گسترده اجتماعی مواجهیم.…

Read more

"کتابسوزان 26 آذر 1325"

"کتابسوزان 26 آذر 1325"

 71سال از واقعه شوم کتابسوزان 26 آذر 1325"می گذرد. روزی که رژیم پهلوی  و حامیان خارجی اش اوج ضدیت خود را با سنن و فرهنگ آذربایجان نشان دادند. جشن کتابسوزان چند روز پس از سرکوب خونین دولت ملی آذربایجان در تمام شهرها و روستاهای آذربایجان صورت گرفت. تمام کتاب های درسی و دیگر آثاری که حکومت ملی آذربایجان به زبان ترکی آذری به چاپ رسانده بود، به آتش کشیده شد. خلق آذربایجان این فاجعه را هرگز فراموش نخواهد کرد.

در شهر تبريز، كتابسوزي در چندين نقطه از جمله میدان ساعت و ميدان شهرداري تبريز؛ دانشسراي اين شهر و در بسياري از مدارس انجام شد. به گفته شاهدان عيني که برخي از آنها اکنون نيز در قید حیات اند كودكان و دانش ‌آموزان دبستاني را به صف كرده و آنها را مجبور مي کردند تا جهت کسب اجازه براي ادامه تحصيل، با تشکیل صفهای متعدد منتهی به تلهاي آتش، کتابهاي درسي دریافتی خود از مدارس را که به زبان تركي بودند و مخصوصا كتاب درسي "آناديلي" (زبان مادري) را "زنده باد شاه" گويان و با دست خود در آتش اندازند. بسیاری از کودکان به دلیل امتناع از به آتش انداختن كتب درسي خود به شدت مضروب گرديدند و یا آتش در کف دستانشان گذاشته شد.…

Read more

20 blog posts