header photo

Blog posts : "مقاله"

نگاهی به طنز در ادبیات روزنامه نگاری آذربایجان و ایران

مقدمه ی کتاب طنز ( چرت و پرت )

نگاهی به طنز در ادبیات روزنامه نگاری آذربایجان و ایران

هنر طنز البته در انواع ادبیات جوامع استبداد زده نماد بیشتری دارد چرا که در جوامع توسعه یافته و مردم سالار که آزادی بیان مشخصه بارز آن است، بیان و افشاء نا کار آمدی ها با زبان و قلم عریان با عقوبت سخت توام نیست و اصولاً نهادهای دموکراتیک پشتیبان گفتارهای آزاد هستند. و لیکن در حکومت های غیر دموکراتیک و توتالیتر که آستانه تحمل حاکمان برای شنیدن نقد و نصیحت پایین است، طنز با ظرافتهای خود به یاری صاحبان اندیشه می آید و آنان را در آگاه سازی جامعه و تلنگر بر صاحبان قدرت کمک می کند .

:طنز در ادبیات روزنامه نگاری همواره نقش برجسته ای در بیان کژی ها و آگاهی بخشی بر آحاد مردم ایفاء کرده است.
در زمانی که فضای بسته و استبدادی بر جوامع مستولی است و بیان عریان حقایق و واقعیت های تلخ از سوی حاکمان و صاحبان قدرت بر تابیده نمیشود، این زبان ظریفانه ی طنز است که از دل اختناق برای بیان نابکاریها ودردهای جامعه راه باز میکند و در لفافه ی شیرین خود از تلخیها پرده برمیدارد…

Read more

کالایی‌سازی آموزش و طردِ نیمی از کودکان از حق تحصیل

در میزگردی به مناسبت روزجهانی سوادآموزی مطرح شد؛

کالایی‌سازی آموزش و طردِ نیمی از کودکان از حق تحصیل

لیلی رزاقی

بررسی علل بی‌سوادی با توجه به نظام آموزش و پرورش» عنوان میزگردی بود که روز شنبه و همزمان با 8 سپتامبر روز جهانی سوادآموزی، در انجمن دیده‌بان حقوق کودک و با حضور جمعی از فعالان حوزه کودک برگزار شد. میزگردی که به موضوعات دیگری همچون دفاع از حقوق صنفی معلمان نیز کشیده شد.

«خواندنِ گذشته و نوشتن آینده» .. این مضمون شعاری است که یونسکو همزمان با هشتم سپتامبر روز جهانی سوادآموزی، برای «ارتقاء سوادآموزی و توسعه مهارت» برگزیده است. شعاری که بر نقش خواندن و نوشتن در توانمندسازی همه اقشار جامعه تاکید دارد و در صدد القای رویکردی است که با مسلط شدن آن هیچ کودکی از تحصیل بازمانده با طرد نشود. با این حال و با وجود اینکه نهادهای بین‌المللی، حکومت‌ها را مسئول ایجاد فرصت‌های برابر برای برخورداری از حق آموزش برای همه افراد جامعه می‌دانند و با گذشت بیش از نیم قرن از اختصاص روزی برای سوادآموزی، همچنان تعداد زیادی از زنان،مردان و کودکان از حق آموزش محروم هستند. همین یک سال پیش بود که یک عضو مجلس ایران از آمار ۱۳ درصدی جمعیت افراد بی سواد در کشور خبر داد و گفت؛ بنابر اعلام مسئولان سازمان نهضت سوادآموزی نه و نیم میلیون نفر جمعیت بی‌سواد در سنین مختلف وجود دارد که سه و …

Read more

ردپای شبکه نفوذ در نظام اقتصادی

تحلیل حسین راغفر از شرایط اقتصادی حاکم بر کشور:

ردپای شبکه نفوذ در نظام اقتصادی

حسین راغفر می‌گوید: مخالفان دولت، طرفداران مذاکره با امریکا و مافیاهای اقتصادی دیگر گروه‌هایی هستند که از این افزایش قیمت ارز بهره برده و تلاش دارند تا این سیر صعودی قیمت ارز را نگه دارند.

 این روزها جدی‌ترین دغدغه افکار عمومی شرایط ویژه اقتصادی است که بر کشور حاکم شده است. قیمت ارز، طلا، سکه، کمبود کالاهای اساسی و موضوعاتی از این دست نقل صحبت مردم است و همگان نسبت به آینده اظهار نگرانی می‌کنند. آیا واقعا شرایط آن طور که برخی کانال‌های تلگرامی و رسانه‌ها وصف می‌کنند، نگران‌کننده است؟ واقعیت آن است که بسته تحریمی جدید امریکا از آبان ماه اجرایی خواهد شد و پس از اجرای این بسته، ایران با شرایط جدیدی رو‌به‌رو می‌شود که توجه به این مهم همان‌طور که رییس‌جمهور و اعضای مختلف هیات دولت مطرح کرده‌اند در دستور کار دولت دوازدهم قرار دارد تا دولت بتواند بازار را کنترل کند. در این میان برخی معتقدند که دولت دوازدهم دچار بی‌عملی شده و امور کشور را به حال خود رها کرده است؛ ادعایی که توسط کارشناسان اقتصادی تکذیب نمی‌شود اما این کارشناسان این موضوع را به بیانی دیگر مطرح می‌کنند. حسین راغفر، کارشناس سیاسی اقتصادی به «اعتماد» می‌گوید: آن طور نیست که دولت برنامه‌ای برای کنترل اوضاع نداشته باشد بلکه دولت برنامه کارآمدی برای کنترل شرایط ندارد و برای رسیدن به برنامه‌ای کارآمد راهکار‌هایی ارایه کر…

Read more

میرزا تقی خان رفعت و مجله آزادیستان

میرزا تقی خان رفعت و مجله آزادیستان

 استاد رضا همراز

قبل‌ از اینکه به‌ حيات‌ علمي‌ و ادبي‌ ميرزا تقي‌خان‌ رفعت‌ و مجله‌ تحت‌ نظارت‌ وي‌ بپردازیم توضيحي‌ ضروري‌است و آن‌ اين‌ كه‌ كسي‌ كه‌ مي‌خواهد به‌ کم و کیف شعر نو، نقد، و تاریخ تکوین شعر معاصردر ايران‌ پي‌ ببرد ، اگر متوجه‌ بارقه‌ها و جريانهاي‌ نو كه‌ از دوره‌ پيش‌ از مشروطه‌ شروع و بعد از آن‌ تاسال‌ 1300 ادامه یافت نشود، برایش فهم‌ مطالب‌ و تحقيقات‌ علمي‌ در اين‌ حوزه‌ ، دشوار و ناقص‌ خواهد بودازاين‌ رو بهتر است‌ خواننده‌ قبل‌ از مطالعه‌ اين‌ مقاله‌، به مقاله‌ "آذربايجان‌ و مكتب‌ تجدد"رجوع کند(2)

خطه معارف پرور آذربايجان‌ به‌ لحاظ قرار گرفتن در مسير جاده‌ ابريشم‌ با ساير كشورهاي‌ همجوار هميشه‌ رابطه‌ داشته ‌باشد و اين‌ رابطه‌ و تضارب فرهنگی از طريق‌ مسافرتهاي‌ اتباع‌ كشورها و مطالعه‌ در آثار يكديگر امكان‌پذير گرديده‌. لذا …

Read more

خاطرات محمود دولت آبادی از دوران زندان:

خاطرات محمود دولت آبادی از دوران زندان:

طالقانی تنها بود/ اوقربانی شفقت خودش شد

«یک حسی که از آقای طالقانی در روحیه‌ام مانده این است که در عین بزرگواری، انسان خیلی تنهایی بود و این تنهایی او هم مربوط می‌شد به اینکه او نمی‌خواست به نفع یک فکر، افکار دیگر و روحیات دیگر را ندیده بگیرد و احتمالاً پایمال کند. این چیزی بود که من فهمیده بودم و برای همین هم، خیلی وقت‌ها تنها قدم می‌زد و من می‌رفتم کنار او قدم می‌زدم و سپس می‌نشستیم. او سیگار هُمای کوچک می‌کشید...»

این‌ها را محمود دولت‌آبادی می‌گوید. خالق «کلیدر» و «جای خالی سلوچ» که او را اکثریت به صفتِ نویسنده می‌شناسند و کمتر به وجوه دیگر شخصیتش پرداخته شده است. به گزارش «تاریخ ایرانی»، اخیراً مجله «یادآور» در قالب شناختنامه‌ای که برای آیت‌الله سید محمود طالقانی منتشر کرده، گفت‌وگویی هم با دولت‌آبادی داشته و در آنجا نویسنده از روزگاری سخن گفته که به واسطۀ کار تئا‌تر و برگزیدن سبکی اعتراضی از نمایش، سر از زندان قصر درآورد.…

Read more

صمد واقعی، صمد اسطوره‌ای؛ پنجاه سال بعد

صمد واقعی، صمد اسطوره‌ای؛ پنجاه سال بعد

بهروز روحانی/ روزنامه نگار

"ارس درست در پشت پاسگاه جریان داشت. در میان خنده و شوخی، لخت شدند و به آب زدند. [...] پنجاه متری شنا نکرده بود که صدای فریاد صمد را شنید: "دکتر! دکتر!" بلافاصله برگشت و دید که صمد تا بالای شانه‌هایش توی آب است و هراسان دست و پا می‌زند. بلافاصله چرخ زد و در خلاف جهت جریان آب، رو به سمتی که صمد بود، با تمام قوا دست‌ و پا زد. تقریبا نصف فاصله را طی کرده بود که صمد برای سومین بار صدایش کرد. [...] دید که جریان تند صمد را در خود بلعید. دید که صمد ناپدید شد. دید که جهان خاموش شد."

این بخشی از روایت حمزه فرهتی است در کتاب خاطراتش(از این سال‌ها و سال‌های دیگر)،‌ از لحظه‌ای که صمد بهرنگی در شهریور ۱۳۴۷ در رود ارس غرق شد. به همراه پیکر صمد، تصویر واقعی‌اش نیز با جریان تند رودخانه رفت و ناپدید شد. چند روز بعد که از آبش گرفتند دیگر آن آدم پیشین نبود، نویسنده متعهد کودکان و معلم دلسوز روستاهای آذربایجان، بلکه بدل شد به یکی از نمادهای مبارزه در ایران. شایعه دهان به دهان می‌رفت و دوستان سیاسی و نویسنده‌اش در آن می‌دمیدند که صمد را ساواک سر به نیست کرده است…

Read more

در باره «دو انقلاب و نیم» و چشم انداز تحولی دیگر

گفت و گو با عباس امانت، تاریخ نگار

در باره «دو انقلاب و نیم» و چشم انداز تحولی دیگر

لیلی نیکو نظر

با دکتر عباس امانت، تاریخ‌نگار ایران و استاد دپارتمان تاریخ دانشگاه ییل، در دفتر “زمانه” در آمستردام گفت‌وگو کردم. عباس امانت به دعوت دانشگاه آمستردام به این شهر آمده بود تا درباره‌ی کتاب تازه‌اش، «ایران: تاریخ دوران نوین»، در جمع دانشجویان دانشگاه آمستردام صحبت کند. برای این حضور حدوداً دو ساعته، او موضوع «دو انقلاب و نیم» را به عنوان محور انتخاب کرده بود و درباره‌ی مضامین مشترک انقلاب‌های تاریخ معاصر ایران سخن گفت. در بستر حوادث سیاسی اخیر ایران و تنش‌ها و رویدادهای تازه، خصوصاً ناآرامی‌ها دی‌ماه، با او از امکان وقوع یک انقلاب دیگر حرف زدم. این گفت‌وگو، از بررسی مضامین انقلاب‌های ایران شروع می‌کند و به احضار روح رضاشاه در چندماه اخیر می‌پردازد. عباس امانت اعتقاد دارد اگر ما در قرن بیستم دو تا نصفی انقلاب داشته‌ایم، ممکن است پیش روی ما انقلاب دیگری هم باشد. هر چند که نمی‌دانیم، تغییر پیش رو، تحولی تدریجی است یا آنکه ما با بحران تازه‌ای مواجه خواهیم شد. این گفت‌وگو را بخوانید…

Read more

خیمه شب بازی برای . . . مردم

خیمه شب بازی برای . . .  مردم

ناصر آقاجری

شعار ها رنگارنگ و در شکل در جهت بهبود شرایط موجود، هر روزه و هر ساله صادر می شود ومجریان بدون توجه به حتی توجیه آن ها، راهی را می روند که در پشت درهای بسته به توافق رسیده اند.  توافقی کلان؛ فراتر از قانون اساسی که اصول آن در اصل، به آنها مشروعیت داده است و آنها به نام آن، اهرم های قدرت را در دست گرفته اند. توافقی دست پخت "سردار سازندگی" که همه بازیگران دانه درشت و دانه ریز به آن باوری کور ولاتغیر یافته اند. باوری که آینده نه ایران وخلق های آن را، که منافع بی پایانِ چند نودلال را پاس می دارد و تضمین می کند. مناسبات اقتصادی که کل جامعه را در باطلاق  فقر و نیستی و ورشکستگی فرو برده است. حالا نمایندگان استصوابی که خود از باورمندان این توافق هستند واز آن بهره ها برده اند، می بینند با  این کشتی به گل نشسته و در حال فروپاشی همه ی غارت کرده هایشان که قابل انتقال به آن سوی آب نیست در حال نابودی است، آستین ها را بالا زده اند و می خواهند مانع فروپاشی شوند!!! آیا این جماعت که همگی به تعدیل ساختاری و خصوصی سازی هنوز هم باور دارند، اطلاع ندارند این باور یعنی سرمایه داری مالی (نولیبرالی)  در چنین ساختار اجتماعی از وزرای ش همین عمل کرد فعلی را انتظار دارد ولاغیر. و در عمل هم، به جز این عمل کردها کار دیگری از آنها ساخته نیست؟! این وزرا طبق قوانین تعدیل ساختاری و خصوصی سازی، درست عمل کرده اند. ولی قوه مقننه ای ها به قلع وقمع وزرا پرداخته اند واین حیرت آور است! اگر از معنای نولیبرالی اطلاع دارند، آیااین عملکردها، یک خیمه شب بازی نیست؟ اگر نمی دانند که اکثرا آنها نمی دانند، یک فاجعه جهل و ناآگاهی است. اگر چنداقتصاد …

Read more

به یاد "زوربا" ی سینمای ایران، عزت اله انتظامی

به یاد "زوربا" ی سینمای ایران، عزت اله انتظامی

بهروز مطلب زاده.

برش وخاطره ای از زندگی و سیر و سرگذشت او که حکایت گر چگونگی مخفی شدن عبدالحسین نوشین، بنیانگدار وپدر تئاتر نوین ایران واز رهبران حزب توده ایران در سال های طوفانی قبل از کودتای آمریکائی- انگلیسی28 مرداد 1332 درخانه اش است. خاطره ای شورانگیز و فراموش نشدنی. با هم از زبان خود عزت اله انتطامی بخوانیم :

« ... من دنبال خانه اجاره‌ای ميگشتم، بچه‌های تئاتر همه از اين جريان باخبر بودند. يك شب حسين خيرخواه مرا صدا كرد و گفت
«
داریی عقب خانه مي‌گردی؟»
گفتم
«
بله».
گفت
«
می‌تواني خانه‌ای كه اجاره مي‌كنی يك اتاقش را آماده كنی و تخت بگذاری برای مهمانی كه گاهی مي‌آيد و ميرود و بعضي وقت‌ها يكی دو شب در تهران مي‌ماند، اين مهمان مسافر علاقه‌ای برای رفتن به هتل يا مسافرخانه ندارد
در ضمن تأكيد كرد
«
دقت كن، خانه‌ای كه مي‌خواهي اجاره كنی، بهتر است مشرف به جايي نباشد، چشم‌انداز نداشته باشد، حتی در و پنجره‌های خانه‌های ديگر به طرف خان…

Read more

از خنده و شوخی...تا هزل و طنز

فریدون تنکابنی

از خنده و شوخی...تا هزل و طنز


شوخی، فکاهی، کمدی (در هنرهای دراماتیک)، هجو، هزل و طنز از خند جدا نیستند. در برخی از آن‌ها خنده هدف است و در برخی به ویژه طنز، خنده وسیله‌ای است برای برانگیختن و به حرکت درآوردن اندیشه انسان و تنبیه و عبرت او. پس بهتر است ابتدا ببینیم خنده چیست.
لوناچارسکی در کتاب "در باره ادبیات" (ترجمه زنده‌یاد عطا نوریان) خنده را این‌طور تعریف می کند:
"خنده از نظر فیزیولوژیکی چیست؟ توضیح اسپنسر در باره ماهیت بیولوژیک خنده بسیار جالب است. او می گوید که هر فکر تازه، هر واقعیت یا موضوع تازه، علاقه انسان را بر می انگیزد. هر امری غیرعادی، مسئله است و ما را نگران می کند. ما برای اطمینان دادن به خویش، باید هر فکر تازه را به فکر آشنا تحویل کنیم تا از رمزآلود بودن و بنابراین، خطرناکی احتمالی آن بپرهیزیم. بدین‌گونه بدن انسان در برابر ترکیب نامنتظره انگیزه‌های بیرونی، بر فعالیت خویش می افزاید.
ناگهان معلو…

Read more

مارا مدد کنید! ما را مدد کنید

مارا مدد کنید!

ما را مدد کنید

ای داد، ای هوار

از جور این گروه سبک مغز نا بکار!

اینان که می برند بزرگان ما به بند

اینان که می کشند رفیقان ما به خون

اینان که می زنند عزیزان ما به دار!

با بند و با کمند

به ترفند

صد دام می کنند

دشنام می دهند

بدنام می کنند

آزاده را به تهمت و نیرنگ و ناروا

در حبس می کشند

آزار می دهند

آرام می کنند

آنگاه به کام دل

بس آرزوی نیک نوید آورنده را

در جان صید خویش

ناکام می کنند

در پرده ی ریا

قتلی پر از قساوت را فرجام می کنند.

ای قلب های روشن

ای چشم ها باز

آزادگان عصر  ببینید و بنگرید!

گل را به داغگاه

و عشق را به مسلخ بیداد می برند

اینان

در کاسه های سر

خون هزار سرو جوان نوش می کنند

اینان چراغ دانش

خاموش می کنند

بیگاه می برند

بیراه می کشند

خون می کنند، خون

در گردباد همهمه ی خون و این جنون

با ما مدد کنید!

سیلی است بی سکون

راهش را به سنگپایه ی پیوند سد کنید

این آ…

Read more

اعتماد تولیدکنندگان و تهیدستان به مدیریت میر حسین موسوی

اعتماد تولیدکنندگان و تهیدستان به مدیریت میر حسین موسوی

اقتصاد آزاد سیستمی اقتصادی است که در آن تولید و توزیع کالاها و خدمات با مکانیزم بازارهای آزاد که توسط سیستم قیمت آزاد هدایت می‌شود (به جای بازارهای با برنامه)، انجام می‌گیرد. ویژگی اصلی این سیستم اقتصادی آن است که تصمیمات سرمایه‌گذاری یا تخصیص کالای اساسی، به صورت اولیه از طریق بازارهای سرمایه و اقتصادی انجام می‌شود. این سیستم در مقابل اقتصاد دستوری قرار دارد که در آن تصمیمات سرمایه‌گذاری و تولید، به عنوان جزیی از یک برنامه تولیدی یکپارچه، توسط سیستم سیاسی حاکم یا سایر سازمان‌های بدنه سیاسی که کنترل عوامل تولید را برعهده دارند، گرفته می‌شود.

در یک اقتصاد بازار، تولید‌کنندگان و مصرف‌کنندگان درباره آنچه تولید یا خریداری می‌کنند، خود تصمیم می‌گیرند؛ در مقابل در اقتصاد با برنامه دولت درباره نوع و کمیت کالاهای تولید شده تصمیم‌گیری می‌کند. در اقتصاد بازار هیچ هماهنگ‌کننده مرکزی عملیات را هدایت نمی‌کند، بلکه از دیدگاه نظری خود سازماندهی بر تعامل پیچیده عرضه و تقاضا و قیمت‌های تعداد زیادی کالا و خدمات حاکم است. حامیان این اقتصاد …

Read more

فرهنگ مردم ترکمن در سده‌ میانه

فرهنگ مردم ترکمن در سده‌ میانه
صنوبر اسماعیلووا – ترجمه: رحیم کاکایی

فرهنگ باستانی آسیای میانه، از جمله ترکمنستان مبتنی بر سنتهای مذهبی زرتشتی، بودیسم، مسیحیت و برخی دیگر‌ایین‌ها و باورها است. با آغاز سده‌های هفتم و هشتم میلادی زمانی که منطقه توسط اعراب تسخیر شد، اسلام مذهب حاکم گردید. مؤمنان ترکمن، ازبک، تاجیک، قازاق و برخی دیگر گروه‌های اتنیکی ترکمنستان کنونی اکثرا از طریقت اسلام سنی- حنفی پیروی کردند. با‌این حال، بخش کوچکی از مردم بومی‌که اهل‌ایران بودند، از طریقت شیعه پیروی می‌کنند. برای سده‌های طولانی صوفی‌گری نقش بزرگی در جامعه ترکمن‌ایفا کرد. صوفی‌گری تاثیر عمده‌ای بر تکامل فرهنگی ترکمنستان، ادبیات، آثار هنری ملی و حتی بر حیات سیاسی کشور داشت. فرهنگ کشور در واقع مبتنی بر سنت‌های ترکمن بود که در اواخر سده نهم پس از پذیرش اسلام توسط دولت سلجوقی بوجود آمد. (۱٫ص.۱۹۳).
چنانکه با گذشت زمان در تاریخ فرهنگ جهانی دوره رونقی شکل گرفت…

Read more

مسائل حاد محیط زیست و پیامدهای آن

  مسائل حاد محیط زیست و پیامدهای آن

بخش چهارم

سه بخش از پرسش و پاسخ پر اهمیت با دکترپروفسور بهروز شکوری به اطلاع شما رسید. شما را با قسمتی دیگر از این پرسش و پاسخ آشنا می کنیم:

سوال: فرسایش چه تأثیری در ترکیب هوموس خاک دارد؟ در این باره نظرتان را بفرمائید.

جواب: مسائل مربوط به هوموس خاک، ترکیب شیمیائی آن، منشأ مواد هوموس، نقش میکروارگانیسمها در تشکیل آن مورد تجسس وسیع قرار گرفته است، تجسسات تعیین ذخایر هوموس و ازت، ترکیب مواد آلی و شناسائی قانونمندی تشکیل هوموس، رل عوامل طبیعی و بهسازی خاک در سرنوشت آن را در بر می گیرد. دقت فزاینده به پروبلم هوموس تصادفی نیست علت آن عبارت از آن است که درباره منشاء و طبیعت هوموس نظریات مختلفی و در بعضی موارد ضد و نقیص در محافل علمی موجود است. هوموس خاک محصول وحدت پروسه های ضد و نقیض طبیعی، زندگی، مرگ، سمبیوز، آنتی بیوز، مواد آلی در گیاه زنده، تجزیه آن از طرف میکروارگانیسمها بعد از مرگ گیاه و سنتز مواد هوموس است. تشکیل هوموس خاک در دو مرحله انجام می گیرد.…

Read more

حق تعیین سرنوشت کشور به دست خود مردم،

حق تعیین سرنوشت کشور به دست خود مردم،

بدون دخالت خارجی حقی مسلم و دست یافتنی است 

حسین اکبری

پیشاپیش روشن بود که موضوع معیشت کارگران درسال ۱٣۹۷ با چالش‌های جدی روبرو خواهد بود و گفته بودم که موضوع معیشت نیز درگرو امنیت شغلی و تشکل‌یابی کارگران است و اگر بناست تغییر جدی در زیست عموم کارگران در هر سطحی از دانش و تخصص و کارآیی در حداقل‌های استاندارد یک زندگی شرافت‌مندانه ایجاد شود، این مثلث باید به تمامی مورد توجه قرار گیرد و نمی‌توان به ضلعی از آن پرداخت و دیگر اضلاع را رها کرد. امروز هر سه ضلع این مثلث مورد هجوم گسترده‌تر سیاست‌هایی شد که پیامد آن کاهش ارزش پول ملی بود که در اولین قدم قدرت خرید کارگران را تا بیش از یک سوم ارزش ریال در برابر دلار امکان پذیر ساخت. حالا دیگر مسلم است که نه تنها کارگران از این وضعیت آسیب می‌بینند بل‌که سایر زحمتکشان از تهیدستان شهری و روستایی تا اقشار متوسط آسیب‌پذیر قربانیان بی‌واسطه این سیاست‌های شده‌اند. …

Read more

ماورینا . ا . س

ماورینا . ا . س
ترجمه از: رحیم کاکایی


نویسندگان عرب سده‌های نهم و دهم درباره تسخیر دهستان توسط اعراب
دهستان در دوره سده میانه مرکز بزرگ اقتصادی،‌ تجاری- صنعتی و فرهنگی واحه مصریان در جنوب غربی ترکمنستان که در سده‌های میانه در منابع کتبی بعنوان«رباط دهستان» نامیده می‌شد بود( آتا غارریف.1986،3). دهستان، به عقیده و.ماسون- اتیمولوژی عامیانه‌ای است که از نام باستانی و کهن منطقه داهیستان («کشور داها») [قوم داها .مترجم] سرچشمه می‌گیرد، که به مرور زمان فراموش شده است(ماسون1954،4). احتمالا در سده میانه واژه «دهستان» معنی ناحیه و منطقه‌ای روستایی را داشت که چندین دهکده را بهم پیوند می‌داد. این حدس و گمان در چگونگی اسکان واحه مصریان بازتاب پیدا می کند که روستاهای متعددی پیرامون دهستان متمرکز شده بودند که شهر مرکزی آن همنام استان بود. لازم به ذکر است که علاوه بر دهستان بیشتر شهرهای سده‌های میانه جنوب ترکمنستان جزو منطقه خراسان بودند که همچنین شامل تعدادی از مناطق شمال شرقی ایران و شمال غربی افغانستان بود (آتاغارریف 1986،3). در منابع عربی و ایرانی بارها به شهر دهستان از دوران تسلط اعراب اشاره می شود. بیشتر آثار نویسندگان دهستان بعنوان «ولایت روستاک» در منطقه جورجان قید می شود(روستاک در خراسان و آسیای میانه در سده های هفت و یازده به مجموعه ای از روستاها، که واحد اداری معینی را تشکیل می داد نامیده می شد) (1). جورجان(گورگان، گورگِن) منطقه و دیرتر شهری در کنار رودخانه‌ای به‌ همین نام است، که ناحیه رود اترک - دهستان جزو آن بود (میت1939،63). مقاله کنونی به تحلیل داده‌هایی که حاوی تالیفات نویسندگان عرب سده‌…

Read more

در باره فروغ فرخزاد

یادداشتی از دکتر شفيعی كدكنی

در باره فروغ فرخزاد

"اسیر" ی که در برابر " دیوار" های بندگی ، "عصیان" می کرد ، پس از " تولدی دیگر " در لحظه ای که هیچ گمانش نمی رفت ، در سی و دو سالگی در یک حادثه ناگوار ، در 24 بهمن 1345 ، به " ملکوت آسمان ها " پیوست . مرگِ فروغ فرخزاد در قلمرو شعر مدرن ایران ، پس از مرگ  نیما ، بزرگترین و ناگوارترین حادثه بود . نیما در مرحله ای از منظرِ حیات و حاصل عمر زندگی را بدرود گفت که مرگش بدین تلخی و ناگواری نبود ، چرا که " پیری بود میوه عمر خویش بخشیده " ، اما این " شکوفه تازه رو" که اینچنین " بازیچه ی باد " شد در بارورترین لحظه های زندگیش بود . در لحظه هایی که نقشِ مشخصی در شعر معاصرِ فارسی به خود گرفته بود و تأثیرِ زبانِ شعری و دیدِ شاعرانه اش را در صفحات شعرِ معاصر به روشنی می دیدیم . این تأثیر پس از مرگش برای همیشه در صحایف تاریخِ ادبِ ایران ثبت خواهد شد .

شهرتِ فروغ به شاعری با نشر دیوان نخستین او به نام " اسیر" ، موجی از تحسین و ستایش را از سویی و نکوهش و دشنام را…

Read more

انقلاب مشروطیت نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران

انقلاب مشروطیت نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران

جنبش مشروطيت بدون شك از رويدادهاي مهم و تأثيرگذار در تاريخ تحولات سياسي ايران محسوب مي‌شود. اثرات اين رويداد در زندگي فرهنگي و سياسي مردم، از ساير حوادثي كه تا آن تاريخ در كشورمان پديد آمده بود، عميق‌تر بوده است.
شكي نيست كه نارضايتي عميق جامعه ايران در سالهاي حكومت قاجار، ريشه اصلي اعتراضات مردمي عليه دولت و زمينه‌ساز شكل‌گيري نهضت مشروطيت بود. به عبارت ديگر هرج و مرج و فساد در دستگاه اداري، تهي شدن خزانه مملكت بر اثر اسراف و ولخرجي‌هاي شاهان و درباريان، انجام مسافرتهاي مكرر وغير ضروري مظفرالدين‌شاه به «فرنگ» از طريق دريافت وام با شرايط سنگين از دولتهاي بيگانه و تحميل ماليات‌هاي كمرشكن بر مردم، قحطي فزاينده در تهران و شهرستانها، تسلط روز افزون بيگانگان بر كشور، افزايش بهاي ارزاق عمومي، ظلم و تعدي مأموران قاجاري نسبت به مردم، بي حرمتي به مراجع تقليد و زير پا نهادن احكام اسلامي، بحران مالي و سقوط اقتصادي كشور و اعطاي امتيازات گوناگون به قدرت‌هاي استعماري، ريشه‌هاي انقلاب مشروطيت بودند.…

Read more

من ماندم و تارم!

من ماندم و تارم!

" خاطراتی از دوران آموزگاری"

استاد بهروز دولت آبادی ( چای اوغلی)

ترجمه از: بهروز مطلب زاده.


در نهم مهر ماه 1317 درمحله " چای قیراقی" تبریز بدنیا آمدم. در خانواده ای پرجمعیت با سیزده فرزند. من فرزند نهم بودم. اکنون، از این خانواده پرجمعیت تنها من مانده ام و خواهر کوچکمآن وقت ها دوران فقر عمومی بود. کم یا زیاد سالی یک بار کفشی نو به پا می کردیم و آن هم درروزهای عید نوروز. البته شب عید، پلو هم میخوردیم. آن روزها را هیچگاه فراموش نمی کنم. میگویند، وقتی آدم سنش بالا رفت، خاطرات اش هم جوان تر می شود. من از همان دوران کودکی حافظه خوبی داشتم. الان هم که هشتاد سالم است، آن روزها را با همه جزئیات اش بیاد می آورم. حتی پرواز آن طیاره هائی را که در زمان جنگ دوم جهانی بر فراز سرمان در آسمان پرواز می کردند، انگار همین الان در مقابل چشمانم قرار دارند.

کلاس اول را در دوره حکومت ملی آذربایجان خواندم. درس ها را به زبان مادری می خواندیم. نام مدرسه من "منیژه" بود. هنوز هم کارنامه کل…

Read more

اقتصاد در کما و رژیم در فناء

اقتصاد در کما و رژیم در فناء
دکتر محمد حسین یحیایی

تظاهرات گسترده و پیگیر مردم که از دیماه سال 96 ابعاد وسیعتری به خود گرفت، آرامش گذشته رژیم را که با کار برد زور و زندان و فریب بدست آورده بود برهم زد و صفحه نوینی در مبارزه مردم با رزیم خودکامه، تاریک اندیش و خرافات پرست باز کرد که همچنان ادامه دارد. در این مدت راز های پنهانی از تبهکاری های سامان یافته رژیم در دزدی، اختلاس، خیانت در امانت، رانت خواری و فساد گسترده و فراگیر در همه حوزه ها و نهاد های قدرت آشکار شد که همه امید ها را به بازسازی اعتماد از بین برد و نابود کرد. از آن رو ترس و وحشت رژیم از فروپاشی و سقوط فراگیر شد، اشخاص و نهاد های قدرت را که سال ها در کنار هم بوده و در شرایط حساس یارو یاور یکدیگر بودند از هم پاشاند و گاهی هم در مقابل هم قرار داد در نتیجه تضاد منافع و نگرانی از آینده، انسجام ظاهری و فریبکارانه آنان را از هم گسست و بحران های پنهان را درهمه همه حوزه های سیاسی و اقتصادی عمیق تر کرد…

Read more

20 blog posts